Körfez nedir?

Karanın içine sokulmuş dar ve uzun deniz parçasıdır. Kıyı çizgisinin genel doğrultusuyla, kıyının gerisindeki yer şeklinin ana doğrultusu arasında sıkı bir bağ vardır.

Dağların kıyılara paralel olduğu yerlerde kıyı çizgisi az girintili çıkıntılıdır. Bu çeşit kıyılarda körfezlere rastlanmaz. Dağların kıyıya dikey olarak uzandığı yerlerde kıyı çizgisi çok girintili çıkıntılıdır. Böyle kıyılarda deniz, vadiler ve çukurlar boyunca karaların içine kadar sokulur ve körfezleri meydana getirir. Genellikle kıyı geniş bir kıvrım yaparak körfezi meydana getirir.

Antalya, İskenderun, İzmir körfezinde olduğu gibi. Körfezin meydana gelmesinde kıyı gerisindeki arazi yapımının çok önemli rolü vardır. Eğer dağlar kıyıya paralel olarak uzanıyorsa böyle kıyılarda girinti çıkıntı azdır. Böyle yerlerde körfezlere rastlanmaz. Dağların kıyıya dikey olarak uzandığı yerlerde ise kıyı girintili çıkıntılıdır. Böyle kıyılarda deniz, vadiler boyunca, toprağı aşındırmak suretiyle içerilere doğru girerek körfezleri meydana getirmiştir.

Körfezlerin biçimleri deniz suları altında kalmış bulunan kara topografyasının jeomorfolojisiyle yakından ilgilidir. Körfezler limanların kurulması ve gemilerin barınması için çok uygun yerlerdir. Bu sebepledir ki, dünyanın büyük ve ticaret hacmi geniş limanları hep böyle körfezlerde bulunurlar. Mesela Hamburg, Cenova, Napoli, Pire, İzmir limanları bu çeşit limanlara misal sayılabilir. Körfezlerin oluşmasında en etkili etmen tektonik harekete bağlı olarak kıyının gerisindeki jeolojik yapıdır.

Dağların kıyıya paralel değil de dik bir biçimde uzandığı yerlerde (ege bölgesi gibi) kıyı daha girintili-çıkıntılıdır dolayısıyla daha çok körfez ve koya rastlanır. Tektonik hareket (deprem) ile kıtaların birbirinden uzaklaşması ve parçalanması yoluyla da büyük körfezler oluşmuştur. Dünyanın en büyük körfezlerinin;  Gine Körfezi , İran Körfezi , Alaska Körfezi , Meksika Körfezi ve Bengal Körfezi oluşumu bu şekildedir.

Denize dik olan dağların bulunduğu yerlerden bahsetmiştik, bu dağların vadi kısımlarından akan akarsular da yataklarını sürekli aşındırdıklarından körfez oluşmasına sebebiyet verebilirler. Buzullar da girintili çıkıntılı kıyılar oluşumundan -dolayısıyla Körfez oluşumunda etkilidir.Fiyord konusuna bakınız. Körfez oluşumunda dalga ve akıntıların da rolleri bulunmaktadır. Körfezin meydana gelmesinde kıyı gerisindeki arazi yapısının çok önemli rolü vardır. Eğer dağlar kıyıya paralel olarak uzanıyorsa böyle kıyılarda girinti çıkıntı azdır. Böyle yerlerde körfezlere rastlanmaz.

Dağların kıyıya dik olarak uzandığı yerlerde ise kıyı girintili çıkıntılıdır. Böyle kıyılarda deniz, vadiler boyunca, toprağı aşındırmak suretiyle içerilere doğru girerek körfezleri meydana getirmiştir. Körfezlerin biçimleri deniz suları altında kalmış bulunan kara topografyasının jeomorfolojisiyle yakından ilgilidir. Körfezler limanların kurulması ve gemilerin barınması için çok uygun yerlerdir. Bu nedenledir ki, dünyanın büyük ve ticaret hacmi geniş limanları hep böyle körfezlerde bulunurlar. Mesela Hamburg, Cenova, Napoli, Pire, İzmir limanları bu çeşit limanlara örnek olarak sayılabilir. Körfez İle Koy Arasındaki Fark: Koy, körfeze oranla daha küçüktür. Körfezin küçüğüne koy denir.

Sözlükte "körfez" ne demek?

1. Karanın içine sokulmuş deniz parçası.
2. Kuytu, işlek olmayan.

Cümle içinde kullanımı

Orası pek körfez bir yer.
Körfezdeki dalgın suya bir bak göreceksin / Geçmiş gecelerden biri durmakta derinde.
- Y. K. Beyatlı

Körfez kelimesinin ingilizcesi

[Körfez] n. gulf, inlet, cove, arm, bay, bight, firth, indentation, lough, loch
Köken: Yunanca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç